Z.TOETS() functie

Samenvatting Z.TOETS() functie

De Z.TOETS() functie helpt je om te bepalen hoe uitzonderlijk een bepaalde waarde is binnen een dataset. Je gebruikt deze functie wanneer je een statistische toets wilt uitvoeren op basis van z-scores, bijvoorbeeld om te zien hoe ver een gemeten waarde van het gemiddelde afwijkt. Deze functie is vooral nuttig als je werkt met kwaliteitsmetingen, klanttevredenheidsonderzoeken of analyses waarin je uitschieters wilt opsporen. Je zet Z.TOETS() in wanneer je snel een kansberekening wilt uitvoeren zonder handmatig de z-score of de standaarddeviatie te berekenen.

Vertaling

Nederlands: Z.TOETS()
Engels: ZTEST()
Duits: GTEST()

Resultaat waarde

Doel

Het doel van de Z.TOETS() functie is om de kans te berekenen dat een waarde xxx voorkomt in een dataset, uitgaande van de normale verdeling. De functie geeft je een gestandaardiseerde manier om te zien hoe extreem een waarde is ten opzichte van het gemiddelde van de opgegeven matrix.

Syntaxis

=Z.TOETS(matrix; x; [signal])

Argumenten

matrix
De reeks met getallen waarop je de z-toets wilt uitvoeren. Je moet een matrix opgeven die alleen numerieke waarden bevat, anders krijg je #WAARDE!. De matrix moet minimaal twee getallen bevatten, omdat Excel anders geen standaarddeviatie kan bepalen.

x
Dit is de waarde die je wilt toetsen binnen de matrix. Deze waarde mag een getal of een celverwijzing zijn. Excel vergelijkt deze waarde met het gemiddelde en de standaarddeviatie van de opgegeven matrix.

signal – [optioneel]
Het signaal bepaalt hoe de z-toets wordt uitgevoerd. Als je 1 invult (of het argument leeglaat), berekent Excel een eenzijdige toets. Vul je 2 in, dan voert Excel een tweezijdige toets uit. Als je een andere waarde invult, krijg je een #GETAL! foutmelding.

Gebruik van Z.TOETS() functie

Je gebruikt Z.TOETS() vooral in situaties waarin je wilt weten hoe uitzonderlijk een waarde is ten opzichte van een dataset. Stel dat Analytica BV een dataset heeft met klantbeoordelingen. Je wilt weten hoe bijzonder een score van 9,5 is in een reeks van 200 beoordelingen. Dan kun je de matrix selecteren en controleren hoe ver deze 9,5 van het gemiddelde afligt.
Een praktisch voorbeeld in Excel is:

=Z.TOETS(B2:B201; 9,5)

Dit voorbeeld geeft de kans dat een waarde minstens zo extreem is als 9,5 in de opgegeven reeks. Dat helpt je om te bepalen of de score uitzonderlijk hoog is. Wanneer je met dynamische bereiken werkt, kun je handig combineren met INDIRECT(), bijvoorbeeld:

=Z.TOETS(INDIRECT("Scores!A2:A500"); D1)

Zo kun je flexibel doorbladeren tussen verschillende bladen, zeker als je met BLAD() en BLADEN() controleert hoeveel tabbladen er zijn. Ook als je met voorwaardelijke logica werkt, past Z.TOETS() goed in een ALS() constructie. Een voorbeeld daarvoor is:

=ALS(Z.TOETS(A2:A100; B2) < 0,05; "Uitschieter"; "Normaal")

Wanneer je meer geavanceerde statistische rapportages maakt, helpt een tweezijdige toets om te kijken of een waarde zowel extreem hoog als extreem laag is. In dat geval vul je het optionele signaal met 2 in, zoals:

=Z.TOETS(A2:A100; C2; 2)

Dat is handig wanneer je bijvoorbeeld de verkoopcijfers van medewerker Iris wilt vergelijken met het algemene verkoopteam om te bepalen of haar prestaties uitzonderlijk zijn.

Waarom Z.TOETS() functie gebruiken?

Je gebruikt Z.TOETS() omdat je snel wilt inschatten hoe waarschijnlijk een extreme waarde is binnen een dataset. Dat is handig voor kwaliteitsbewaking, onderzoek, financiële analyses en dashboards. Als je bijvoorbeeld wekelijks de prestaties van een proces bekijkt, kun je doorlopend controleren of nieuwe waarden buiten de normale grenzen vallen. Stel dat een productielijn elke week een waarde oplevert in cel D4. Je kunt dan direct zien of die waarde uitzonderlijk hoog of laag is, bijvoorbeeld:

=Z.TOETS(C2:C53; D4)

Je voorkomt fouten door altijd te controleren of je matrix numerieke waarden bevat. Een veelvoorkomende fout is dat je per ongeluk lege cellen of tekst meeneemt, wat resulteert in #WAARDE!. Als je matrix dynamisch groeit, kun je een slim bereik maken op basis van INDIRECT(), maar let erop dat indirecte verwijzingen niet automatisch meeschalen als je rijen toevoegt. Dat kan ervoor zorgen dat je z-toets verkeerde waarden teruggeeft. Je kunt dit oplossen door volledige kolommen te gebruiken, maar dat werkt minder efficiënt bij grote datasets.

Ook moet je goed nadenken over het gebruik van een eenzijdige of tweezijdige toets. Als je bijvoorbeeld alleen geïnteresseerd bent of een waarde hoger is dan verwacht, dan gebruik je signal = 1. Maar als je wilt weten of een waarde simpelweg afwijkt, ongeacht of deze hoger of lager is, dan kies je signal = 2.
Wanneer je dit verkeerd instelt, krijg je geen foutmelding in Excel, maar wel een incorrecte interpretatie. Het helpt daarom om vooraf duidelijk te bepalen welke toets je nodig hebt.

Opmerkingen Z.TOETS() functie

• De functie werkt alleen betrouwbaar met numerieke waarden.
• Tekst wordt genegeerd en veroorzaakt #WAARDE!.
• De matrix moet minimaal twee waarden bevatten.
• Bij een standaarddeviatie van nul geeft Excel #DIV/0!.
• De signal parameter accepteert alleen 1, 2 of leeg.
• In Online en Mobile kun je de functie volledig gebruiken, maar zeer grote bereiken berekenen trager.
• De functie is niet beschikbaar in Excel Starter.
• INDIRECT() kan problemen veroorzaken op Online bij grote dynamische bereiken.
• Resultaten zijn gebaseerd op de normale verdeling; afwijkingen kunnen verkeerde conclusies opleveren.
• Foutieve regionale instellingen (punt vs komma) kunnen #NAAM? veroorzaken.

Deze functie is vervangen door een of meer nieuwe functies die nauwkeuriger zijn en een duidelijkere naam hebben. Deze functie is op dit moment nog beschikbaar ten behoeve van compatibiliteit met eerdere versies, maar u wordt aangeraden om vanaf nu de nieuwe functies te gebruiken, omdat deze functie mogelijk in een toekomstige versie van Excel wordt verwijderd.