Excel is veel meer dan alleen rijen en kolommen. Als je werkt met grote datasets, wil je niet eindeloos filteren of handmatig gemiddelden berekenen. Daar komen de databasefuncties in Excel van pas. Ze combineren de kracht van filters met rekenfuncties — ideaal voor rapportages, administratie of financiële analyses.
In dit artikel leer je wat databasefuncties zijn, hoe ze werken, en krijg je praktische voorbeelden van de 11 belangrijkste functies, zoals DBAANTAL(), DBSOM() en DBGEMIDDELDE().
Wat zijn databasefuncties in Excel?
Databasefuncties in Excel zijn speciaal ontworpen om gegevens te analyseren in tabellen die lijken op databases. Ze werken met drie onderdelen:
- Database – het volledige gegevensbereik inclusief kolomkoppen.
- Veld – de kolom waarop je de berekening uitvoert.
- Criteria – een klein bereik waarin je voorwaarden opgeeft, zoals “Regio = Noord”.
Over het algemeen is de syntaxis:
=DBFUNCTIE(database; veld; criteria)Deze functies zijn bijzonder handig voor rapportages, analyses en dashboards, vooral als je werkt met goed gestructureerde tabellen.
1. DBAANTAL() – Tel rijen met getallen
Gebruik =DBAANTAL(database; veld; criteria) om te tellen hoeveel rijen een numerieke waarde bevatten.
Voorbeeld:
=DBAANTAL(A1:E20; "Omzet"; G1:H2)Tel hoeveel verkopen een numerieke omzetwaarde hebben.
Vergelijkbaar met: AANTAL.ALS()
2. DBAANTALC() – Tel alle niet-lege cellen
=DBAANTALC(database; veld; criteria) telt alle cellen die niet leeg zijn, ook tekst.
Voorbeeld:
=DBAANTALC(A1:E20; "Verkoper"; G1:H2)Handig om te weten hoeveel verkopers actief zijn in een bepaalde regio.
3. DBGEMIDDELDE() – Bereken het gemiddelde met criteria
=DBGEMIDDELDE(database; veld; criteria) berekent het gemiddelde van cellen die aan jouw criteria voldoen.
=DBGEMIDDELDE(A1:E20; "Omzet"; G1:H2)Gebruik dit om de gemiddelde omzet van een specifieke regio of maand te bepalen.
4. DBMAX() – Zoek de hoogste waarde
Met =DBMAX(database; veld; criteria) vind je de hoogste waarde die aan je voorwaarden voldoet.
=DBMAX(A1:E20; "Omzet"; G1:H2)Perfect om de beste verkoopprestatie per regio te tonen.
5. DBMIN() – Zoek de laagste waarde
=DBMIN(database; veld; criteria) werkt als DBMAX maar toont de kleinste waarde.
=DBMIN(A1:E20; "Omzet"; G1:H2)6. DBPRODUCT() – Vermenigvuldig waarden
=DBPRODUCT(database; veld; criteria) vermenigvuldigt alle waarden in een veld die aan de criteria voldoen.
=DBPRODUCT(A1:E20; "Aantal"; G1:H2)Handig als je bijvoorbeeld het totale aantal verpakkingen wilt berekenen.
7. DBSOM() – Tel alles op dat voldoet aan criteria
De bekendste databasefunctie: =DBSOM(database; veld; criteria).
=DBSOM(A1:E20; "Omzet"; G1:H2)Gebruik dit om bijvoorbeeld de totale omzet van “Regio Noord” te berekenen.
8. DBSTDEV() en DBSTDEVP() – Standaarddeviatie berekenen
Gebruik =DBSTDEV() om de steekproefstandaarddeviatie te berekenen, of =DBSTDEVP() voor de volledige populatie.
=DBSTDEV(A1:E20; "Omzet"; G1:H2)Zo kun je snel zien hoe sterk de omzet per regio varieert.
9. DBVAR() en DBVARP() – Variantie berekenen
Net als bij standaarddeviatie berekenen DBVAR() en DBVARP() de spreiding van je data.
Gebruik DBVAR voor steekproeven en DBVARP voor volledige datasets.
10. DBLEZEN() – Gegevens ophalen uit database
Minder bekend maar krachtig: =DBLEZEN(database; veld; criteria) retourneert de eerste waarde die aan de criteria voldoet.
=DBLEZEN(A1:E20; "Verkoper"; G1:H2)Zo kun je bijvoorbeeld de naam van de verkoper met de hoogste omzet ophalen.
11. DBGEMIDDELDE vs. GEMIDDELDE.ALS
Hoewel DBGEMIDDELDE() en GEMIDDELDE.ALS() vergelijkbaar zijn, gebruik je de eerste wanneer je werkt met complexe criteria in tabelvorm. Bij meerdere voorwaarden in kolommen is DBGEMIDDELDE stabieler en overzichtelijker.
Voorbeeld: database voor criteria en berekening
In dit voorbeeld gebruiken we de databasefuncties van Excel om alleen die rijen te tellen die voldoen aan bepaalde voorwaarden.
De database (B5:G11) bevat kolommen met verkopers, regio’s, producten, verkoopaantallen en omzet.
Het criteriabereik (F2:G3) specificeert dat we alleen rijen willen meenemen waar Regio = Noord én Product = Softijs.
De volgende formule
=DBSOM(B5:G11; "Omzet"; F2:G2)berekent dan automatisch de som van de omzet voor alle rijen die aan die twee criteria voldoen.
In dit geval telt Excel dus de omzetwaarden van verkopers in de regio Noord die Softijs hebben verkocht, en geeft het totaalbedrag van €3.200,00 als resultaat.
Praktische tips voor databasefuncties in Excel
- Gebruik kolomtitels exact zoals in je database. Typfouten zorgen voor foutmeldingen.
- Plaats het criteriabereik buiten de database, anders herkent Excel het niet goed.
- Combineer databasefuncties met logische functies zoals ALS() of EN() voor geavanceerde filters.
- Gebruik gestructureerde tabellen (Ctrl + T) om formules dynamisch te houden.
- In Excel Online werken databasefuncties iets trager bij grote tabellen, omdat filters telkens opnieuw worden toegepast.
- In Excel Mobile en Starter ontbreken sommige databasefuncties — vooral DBSTDEV(), DBVAR() en DBVARP() worden niet ondersteund.
- De Engelse functienamen verschillen: bijvoorbeeld DCOUNT() (in plaats van DBAANTAL()) en DSUM() (voor DBSOM()).
De databasefuncties in Excel zijn krachtig voor iedereen die data wil analyseren zonder draaitabel of Power Query. Ze besparen tijd, verminderen fouten en geven direct inzicht op basis van criteria. Of je nu werkt in Excel Desktop, Online of Mobile, met deze functies kun je razendsnel je cijfers doorrekenen.